Son yılarda başta Twitter ve Tumblr olmak üzere birçok sosyal medya platformunda, çevrimiçi sözlüklerde ve bloglarda ölmeden önce yapılması gerekenler, ölmeden önce yapılması gereken 100 şey gibi listeler görmeye başladık. Bu tarz listelerde kimimiz için ütopik sayılabilecek maddeler de mevcut, kimimizin günlük standart hayatından parçalar da.
Daha genç bir kızken heveslenip bende böyle bir liste yapmıştım. Listem hala elimde mevcut. İlk sıraya “İsmet Özel ile çay iç.” yazmışım. Şair şu an 76 yaşında ve ben bunu maalesef yapamadım. İkinci sırada saçlarını pembeye boyat maddesi var. Bunu yaptım ve sonra hepsini kesmek zorunda kaldım.
Bu Listelerin Amacı Ne?
Peki kendi listemden yola çıkarak soruyorum, bu listelerin asıl amacı ne? Hayallerimiz, gelecek planlarımızı kurgulamak, bunları yazıya dökmek onlara ulaşmamızın ilk adımlarından biri olabilir. Bu listeleri yaparken ne kadar gerçekçi olabiliyoruz? Ölmeden önce yapılacaklar listelerinde yazan gerçekleşmemiş hayaller bize ne hissettiriyor?
Bu tarz listelerin tamamen yanlış olduğunu savunmuyorum ancak kimi zaman soyut bir fayda sağlamaktan uzak olduğu ve gerçekleşmemesi durumunda kişiyi yetersiz hissettirdiği apaçık. Mevcut sorunun önüne geçmek için “Ölmeden Önce Yaptıklarım” adında bir liste yapmanın faydası olacağı kanaatine vardım. Bir nevi hayatımızın özeti ve motivasyon kaynağı olacaktır bizler için. Aylar, yıllar sonra yapamadıklarımıza değil, yaptıklarımıza bakarak mutlu olmak güzel olmaz mı?
Ben bugün ilk kez kendime çiçek aldım.
Ben bugün ilk kez tek başıma sinemaya gittim.
Ben bugün ilk maaşımla anneme o çok istediği eşarbı hediye ettim.
Örneğini çoğaltabileceğim bu maddelerin bizi diğer hedeflerimiz konusunda teşvik edeceği, hayatımızdaki güzellikler hakkında farkındalık sahibi olmamızı sağlayacağını düşünüyorum. Hayat, yaptıklarımız ve yapacaklarımızdan ibaret. Yapacaklarımızı, yaptıklarımız belirliyor. Yaptıklarımızın iyi/kötü farkında olmak ve bunun getirdiği tatmin/suçluluk duygusu gelecekteki hedeflerimiz, planlarımız ve hayallerimiz için olumlu olacaktır.
Kuzey Işıklarını Görmeyi Gerçekten İstiyor muyum?
Ölmeden önce yapmamızın gerekli olduğu şeyleri maddelerken şunu sormamız gerekiyor: Ben bunu gerçekten istiyor muyum? Sosyal medya sayesinde artık klişe haline gelmiş maddelerden biri olan Kuzey ışıklarını görmeyi cidden istiyor muyum? İstediklerimiz bize mi ait yoksa başkalarının etkisinde kalarak mı bunları istediğimizi düşünüyoruz?
En azından kendim için şunu söyleyebilirim ki 17 yaşındayken istediğim şey olan İsmet Özel’le çay iç maddesini aradan geçen 6 yıla rağmen hala istiyorum ve bu bana maddenin kendi isteklerim doğrultusunda ortaya çıktığını gösteriyor. Ancak listemdeki kalan 52 madde için bunun geçerli olduğunu söyleyemeyeceğim.
Ölmeden önce yapılması gerekenler listeleri hakkında bir diğer önemli husus bunların gerekliliği konusu. Neden gerekli olduğunu düşünüyoruz? Özellikle ergenlik çağındaki genç kızların yaptığı listelere göz atma imkanı buldum. Bu listelerde kolej montu almak, rastgele numaraları çevirmek ve çıkan bir kişiye “İşim bitti. Cesedi ne yapayım?” demek gibi maddeler mevcut. Gereklilik sözlüklerde “gerekli olma durumu, lüzum” olarak tanımlanmış. Bir kolej montu almak ne kadar gerekli? Bize bunun gerekli olduğunu düşündüren ne? Bu soruların cevabını merak ediyorum. Hepimizin hayalleri ve hedefleri olmalı ancak bu bir ceket almaktan ötesini içermeli.
Mutlu olmalıyız, mutluluk, en mutlu benim nidalarıyla dolu bir dünyada yaşıyoruz. İnternette binlercesi bulunan bu listelerin en büyük ortak özelliği mutlu olmamız gerektiğini söylemesi ve mutlu olma furyasına hizmet etmesi. Alman psikolog Wilhem Schmid Mutsuz Olmak adlı kitabında şöyle söylüyor:
‘’İnsanların sürekli mutlu olmaları gerektiğine inandığı bir çağda yaşıyoruz. Gazeteler, kitaplar, ilan panoları mutluluk üzerine söylenebilecek her şeyi tüketmiş halde… Mutlu olmak bir görev, bir ödev gibi algılanır oldu ve bu algı tek başına kişiler üstüne önemli bir stres kaynağı haline geldi. Adeta ‘mutluluk diktatörlüğünün’ tahakkümü altında yaşamaya başladık.’’ [1]
William Schmid
‘’Mutluluk hayatın güzel bir ilavesidir, mutluluktan nasibine bir şeyler düşen herkes buna minnettar olabilir ama insanlar ancak kısmen pay alabilir ondan. Mutluluğun sınırları vardır ve hayattan haddinden fazlasını istemek anlamsızdır.’’ [2]
William Schmid
Kendimiz için faydalı olacak maddelerde doldurduğumuz ölmeden önce yapılması gerekenler listemizi tamamen gerçekleştirmek ve ölmeden önce yapabildiklerimizle mutlu olmayı becerebilmek dileğiyle.
[1] Wilhelm Schmid, Mutsuz Olmak Bir Yüreklendirme, İletişim Yayınları, 12. Baskı, 2020 İstanbul.
[2] https://mozartcultures.com/seffaflik-toplumunda-mutsuz-kalabilme-ozgurlugu/
