Bechdel testi cinsiyetler arasındaki ayrımcılığı ve bu ayrımcılığın sinemadaki izlerini kanıtlamayı amaçlayan bir test. Bu test aslında Alison Bechdel’in 1985 tarihli “The Rule” adlı karikatürüne dayanmaktadır ve Bechdel adı bu testle ölümsüzleşmiştir. Bechdel testi adıyla bilinse de zaman zaman Bechdel-Wallace Test adıyla da karşılaşılmaktadır. Teste ilham veren karikatürde kadın kahramanımız izleyeceği filmleri seçmek için film hakkında üç soru sorar. Bu soruların cevaplarına göre izleyeceği filmleri seçer. Bu sorular şunlardır:
- Filmde ismi bilinen en az iki kadın var mı?
- İsmi bilinen kadınlar birbirleri ile konuşuyor mu?
- Eğer konuşuyorlarsa, erkekler dışında bir konu hakkında mı konuşuyorlar?
Soruların içerikleri bile aslında Bechdel testinin amacını ortaya koymak için yeterli. Acı olan şu ki günümüzde yapılmış birçok film Bechdel testini geçemiyor. Test kadınların erkekler hakkında başka bir şey konuşmadığını değil kadınların bu şekilde yansıtıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. İsmi bilinen en az iki kadın karakter oldukça asgari bir sayı olmasına rağmen bu özelliğe bile sahip olmak konusunda yetersiz kalmış filmler mevcut. Başlangıçta 2500 film üzerinde uygulanan testi bu filmlerin neredeyse yarısı geçemiyor. Bechdel testini geçmeyi başaramayan filmler arasında Lord of The Rings serisi, Star Wars serisi, Avatar, The Social Network, Marriage Story, Deadpool 2, Fast and Furious: Hobbs and Shaw, Harry Potter and The Deathly Hallows Part II, Godfather serisi ilk iki film, Run Lola Run, Kayıp Balık Nemo, 500 Days of Summer, Avengers, Dunkirk, Moonlight, Gladiator, Slumdog Millionaire ve Breakfast at Tiffany’s yer alıyor.
Avengers, Harry Potter and The Deathly Hallows Part II, Lord of The Rings gibi filmlere baktığımızda aslında isimlerini bildiğimiz güçlü kadın karakterler görmek mümkün ancak bu kadınlar birbirleriyle neredeyse hiç konuşmuyor. Bir diğer ilginçlik ise Pixar filmlerinde ortaya çıkıyor. Birçok Pixar animasyonunda kadın karakterler yok denecek kadar az, olsa da birbirleriyle konuşmuyorlar. Disney’in prenses temalı filmlerinin pek çoğunun bu testi geçebilmiş olması ise daha ilginç.
Ticari kaygılarla üretilmiş filmlere baktığımızda toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl yansıtıldığını görebiliyoruz. Kadınlar birbirleriyle sadece erkekler hakkında konuşur düşüncesini kanıtlamaya çalışır niteliktedir. Günümüzde medya yaşantımız ve düşüncelerimiz üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu için Bechdel testinin sonuçları basit bir rastlantıdan ibaret sayılamayacak kadar değerli.
Akademi Ödülleri’nde şu ana kadar En İyi Film Oscar’ını kazanan 89 filmin yarısından azı ‘Bechdel Testi’ adı verilen, kadınların ekranda ne kadar başarılı temsil edildiğini gösteren testi geçebildi (https://www.bbc.com/news/world-43197774). Araştırmalar ayrıca kadın kahramanların erkeklere kıyasla çok daha az repliğe sahip olduğunu da gösteriyor.
Test artık sadece filmler üzerinde uygulanmıyor ve birçok farklı çeşide sahip. Filmler, diziler, bilgisayar oyunları ve çizgi romanlar testin uygulandığı bazı alanlar. Bechdel Test’in zamanla alternatif versiyonlarının geliştirilmesi, kadınların klişe temsillerine ait farklı yaklaşımlar olduğunu göstermektedir. Testin alternatif versiyonlarına örnek olarak ırksal Bechdel Test; siyahi iki kadının, yalnızca beyaz bir kadın hakkında konuşması üzerinedir. Annelik temalı Bechdel Test ise iki kadının, yalnızca çocuklar hakkında konuşması üzerine oluşturulmuş bir testtir (Gevher Öz ve Seçen, 2019).
Test filmlerdeki cinsiyet eşitsizliği konusunu ortaya koymayı amaçlasa da bu konuda çok başarılı olduğu söylenemez. Testi geçen ancak tamamıyla kadın karşıtı ve seksist filmlere rastlamak olası. Yine de test konuya dikkat çekmesi ve Finkbeiner Test, Duvernay Test, Vito Russo Test, Mako Mori Test, Sphinx Test, Sexy Lamp Test gibi birçok teste ilham vermiştir.
Kaynaklar
Gevher Öz, G. ve Seçen, D. (2019). Türk Sinemasında Kadının Temsil Sorununa Alternatif Bir Yöntemle Bakmak: Bechdel Test. Erciyes İletişim Dergisi. 6(1). s. 467-486.
